De stem van de minderheid telt mee

Wat is een geschikte plek voor windmolens en zonneparken? Een gemeente betrekt inwoners bij die vraag. Een voorbeeldig proces, iedereen wordt gehoord. Totdat er ineens haast is en er plotseling een besluit is genomen. Het verkeerde besluit vindt een groep bewoners en klimt in de gordijnen. Zo loopt dat soms. Het proces om met elkaar te beslissen, gaat niet altijd goed.

In deze artikelenreeks pleiten we voor de aanpak van onderop. Het betrekken van bewoners en andere relevante partijen bij vraagstukken die de energietransitie met zich meebrengt. Een spannende reis. Leuk, avontuurlijk en ja, dat gaat niet altijd van een leien dakje. De transitievraagstukken liggen gevoelig en het raakt mensen op allerlei manieren. Niet gek dus dat de vlam soms in de pan slaat. En hoe erg is dat eigenlijk? Gerrit Dijkerman is er niet bang voor: “Ik vervul regelmatig de rol van mediator.”

Ook boos zijn is betrokkenheid

“Als er een conflict is, is het contact weg. Dat is het eerste wat je wil herstellen. Dus als ik in zo’n situatie kom, ga ik niet de weerstand analyseren, maar benoem ik het anders. Boze bewoners zijn op zijn minst betrokken bewoners. Onder de boosheid zit vaak gekwetstheid, bijvoorbeeld omdat ze zich niet serieus genomen voelen, onrechtvaardig behandeld worden, of slecht geïnformeerd zijn. Dat moet je serieus nemen. Vragen wat mensen zo raakt, de stoom van de ketel halen. Op het goede moment gedrag spiegelen, een beetje relativeren en humor gebruiken, helpt ook om de spanning van het conflict te halen. En dan kun je in gesprek: wat heb je nodig om weer mee te doen en samen op weg te kunnen?”

Gouden regels

“Het is geen trucje dat je kunt inzetten. Ik neem mensen en hun zorg serieus. Dat betekent: regelen dat er goede informatie komt en de feiten van de fabels scheiden. Juist omdat ik onafhankelijk ben, kan ik empathisch zijn op de relatie en scherp op de inhoud.”
Voor samenwerking is het ook heel belangrijk dat de rollen duidelijk zijn. Anders ga je zitten afwachten tot de andere partij in beweging komt, of loop je elkaar juist voor de voeten. En dat je de randvoorwaarden met elkaar afspreekt, zoals ‘samen worden we er beter van’. Eenmaal in conflict is het niet makkelijk om het daar nog over te hebben, daar wordt iedereen dan heel fel op. Dus spreek vooral die verwachtingen over en weer van tevoren duidelijk af. Wat doe jij en wat betekent dat concreet?”

De stem van de minderheid

“Ik heb in deze situaties veel aan het gedachtengoed van Deep Democracy. De weerstand herkennen voordat het escaleert, onderzoeken wat er onder het wateroppervlakte speelt. Luisteren naar minderheidsstandpunten, ook als het lomp gebracht wordt of de eenstemmigheid verstoort. Soms moet je even vertragen. Moet je tijd nemen voor de vraag: wat heb je nodig om met deze beslissing mee te gaan? En op een bepaald moment zeg ik ook ‘en nou is het klaar’. Dan speel ik even de schoolmeester: jullie hebben er het maximale uitgehaald en meer zit er niet in.”

Oprecht en informeel contact

“Weerstand zit niet alleen bij bewoners, het kan net zo goed bij andere partijen of personen liggen. Een hoekige ambtenaar of een wethouder met een overmaat aan daadkracht. Ik streef naar transparantie, maar dat is niet altijd en op elk moment nuttig. Soms moet je zo’n speler achter de schermen spreken. Iemand ervan overtuigen dat instemmen met voorstellen van bewoners geen politiek gezichtsverlies is. Of wat er maar speelt in een situatie. Om beweging te krijgen in de stellingen moet je soms een beetje masseren, duwen en trekken. Het gaat om mensen met al hun eigen(aardig)heid.”

Doorpraten over hoe je een proces weer vlot trekt? Neem gerust contact op:

Lees ook de andere artikelen uit deze serie
Contactpersoon