Kernteam Geldermalsen is van alle markten thuis

Geldermalsen heeft niet gekozen voor een strak geregisseerde communicatiecampagne rondom de transities in 2014. De insteek is pragmatisch, van begin af aan is de boodschap dat het anders gaat worden en bezuinigingen nodig zijn omdat de kosten uit de hand lopen. Door meer het eigen netwerk in te schakelen kun je tot betere oplossingen komen. Soms, maar niet altijd. Een gesprek met Inge Schopenhouer, communicatieadviseur sociaal domein over de transities & transformatie.

Voor de inwoners was de transitie niet helemaal nieuw. “Met de kanteling van de Wmo in 2012 zijn hier al dingen in gang gezet. Daarbij hebben we de Eigen Kracht Conferentie (EKC) ingezet en ook meteen al de slag met huishoudelijk hulp gemaakt,” vertelt Inge.  “We brachten eigen kracht naar buiten als iets positiefs, mensen in je omgeving willen best iets voor je doen. Zeker als je de vraag in stukjes hakt. Zo’n EKC of variant daarop kan enorm ondersteunen.”

Het bewonersblad Elf (Geldermalsen heeft 11 dorpen) wordt ingezet voor de communicatie met de inwoners. De publicatie ligt om de twee maanden op de deurmat en bevat informatie en verhalen over onder andere zorg en welzijn. “Zo hebben we het ook genoemd, geen aparte campagne, maar wel doorlopend aandacht aan de veranderingen in zorg en welzijn,” aldus de communicatieadviseur.

Tour
“Eind 2014 zijn we veel gerichter gaan communiceren, het  belangrijkste middel was een Tour door alle dorpen. Iedereen was daar welkom, we hebben gericht de inwoners die met zorg te maken uitgenodigd.” Er werd uitgelegd wat er ging veranderen, hoe de gemeente het wilde gaan invullen, er was ruimte om vragen te stellen. Dat was meteen ook het moment voor inwoners om kennis te maken met het nieuwe Kernteam.

Daarnaast trokken wethouder Niko Wiendels en de medewerkers van het kernteam er op uit om gesprekken te hebben met partners en vrijwilligersorganisaties, van plattelandsvrouwen tot kerkelijke groepen, van maatschappelijke organisaties tot verenigingen. “Dit alles om te informeren maar vooral ook om af te tasten wat je voor elkaar kunt betekenen,” vertelt Inge.

Alle disciplines in één Kernteam
In het Kernteam zitten alle disciplines, van wijkverpleegkundige tot ouderenwerker. Het maakt deel uit van de gemeente maar heeft een eigen logo, website en briefpapier. Daarnaast werken er in het Kernteam professionals vanuit partnerorganisaties. Inge: “In loop van 2015 is het team uitgebreid bijvoorbeeld met jeugdhulp professionals.
We krijgen steeds beter zicht op hoeveel mensen er nodig zijn.”

Er is hard gewerkt aan de deskundigheid en omslag van het Kernteam. Op de handen zitten, hoe doe je dat? En training in het voeren van keukentafelgesprekken. “We hebben veel interviews gepubliceerd met inwoners die te maken hebben met het Kernteam. We schreven over hun ervaringen, wat hun vraag eigenlijk was en hoe ze tot een oplossing zijn gekomen. Realistische verhalen om inwoners te inspireren, om ook zelf aan oplossingen te denken. En om duidelijk te maken wat je van Kernteam kan verwachten.”

Meer lichte hulp?
De cijfers over 2015 zijn nog niet bekend, er staan nog rekeningen open. Maar volgens Inge kun je wel de effecten van de keukentafelgesprekken al zien. Situaties waarbij het Kernteam in een keuken tafelgesprek de vraag stelt met welk doel wordt hier gespecialiseerde hulp ingezet en kan dat ook anders? Voor de raadsleden zijn kwartaalverslagen gemaakt die een realistisch beeld geven, ook met de hobbels waar je tegen aan loopt. “Bijvoorbeeld in een gezin is de moeder overleden, terwijl de kinderen nog klein zijn. De weduwnaar heeft moeite om zijn gezin draaiende te houden en krijgt depressieve klachten. Hij krijgt professionele hulp, 20 uur per week. Een jaar of 5 jaar later, is die hulp er nog steeds. Dan wordt dus in het Kernteam en met deze man het gesprek gevoerd: kinderen kunnen inmiddels best zelf een aantal zelfstandige taken uitvoeren, hoe gaat het nu met u, misschien wel veel beter. Dan kunnen we de professionele hulp afbouwen.”

Welzijn Geldermalsen is een belangrijke partner. Ze hebben een vrijwilligersbank en kennen veel inwoners. “Een voorbeeld: Iemand ontvangt professionele hulp. Deze verleent zorg en gaat mee wandelen. Er zijn ook vrijwilligers die wel met deze vrouw willen wandelen. Maar andersom geldt ook: we kennen inwoners die alles graag zelf willen regelen. Wanneer mensen professionele support of middelen nodig hebben, ontvangen ze deze hulp om het ook op lange termijn vol te houden.”

De medewerkers van Welzijn Geldermalsen komen bij veel mensen over de vloer, zien veel en geven dat door aan Kernteam. En andersom kan het Kernteam er om vrijwilligers vragen. Mantelzorg heeft vele facetten, van jonge mantelzorgers tot mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid. Geldermalsen deed vorig jaar ook mee aan een regionale pilot mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid. Mantelzorg is een speerpunt en nieuw beleid is in ontwikkeling.

Het Kernteam weet inmiddels de inwoners te vinden en visa versa. “Vanuit de Wmo kennen we al veel zorgvragers. Door doorlopend aandacht te besteden aan het Kernteam en wat het Kernteam doet, zijn de inwoners ermee bekend. En we merken dat onze partnerorganisaties en huisartsen ook steeds meer doorverwijzen.” (afbeelding rechts: de vragen in 2015 aan het Kernteam). Met de huisartsen is jaarlijks een aantal keer overleg. Dan wordt gesproken over welke mensen zij zien en of die mensen ook bij het Kernteam terecht zouden kunnen. Inge: “Het Kernteam maakt nu individuele afspraken met huisartsen om te zien wat ze nodig hebben voor beter contact met het Kernteam.”
Ook komt er waarschijnlijk een aparte nieuwsbrief voor huisartsen, een cruciale partner want zij geven immers ook indicatie af.

Inge let op het taalgebruik. Dat is heel belangrijk. “In Geldermalsen schrijven we op B1 niveau en dat geldt ook voor het Kernteam. Dan word ik ingeschakeld. Ik heb net weer een rondje gemaakt om een beschikking duidelijker te maken zowel juridisch als op taalniveau. Vanuit die pragmatische benadering constateren medewerkers dat we soms wel tien varianten hebben. Daar proberen we meer eenheid in te krijgen. Ook heeft Inge regelmatig aan de Wmoadvies gevraagd om folderteksten te lezen en te beoordelen. De adviesraad wordt omgevormd tot een brede adviesraad sociaal domein.

Geen perikelen rondom huishoudelijke  hulp
Geldermalsen kent geen problemen rondom huishoudelijke hulp. “Met de kanteling van de Wmo hebben we die slag al gemaakt. Daarom veranderde er niet zo heel veel voor onze inwoners. Enorme terugval hadden we hier dus niet , het gros was al afgebouwd en daar is toen het speelde en uitgebreid communicatietraject aan voorafgegaan.” Geldermalsen heeft een extra potje met geld maar daar staat een eigen bijdrage tegenover. Dat is volgens Inge meteen ook de reden dat er weinig gebruik van wordt gemaakt.

Tegenprestatie
In Geldermalsen zijn zorgmijders maar de communicatieadviseur vindt het moeilijk om daar een uitspraak over te doen. Onder de mensen die een uitkering krijgen kunnen bijvoorbeeld zorgmijders zitten. De gemeente probeert maatwerk te leren. “Zo hoorde ik laatst dat een uitkeringsgerechtigde als compensatie vrijwilligerswerk moest doen. Maar de betrokkene was zo labiel iemand, dat wil je hem ter zelfbescherming niet aandoen. Daar hebben we dan aandacht voor en juist omdat we klein zijn en de mensen goed kennen lukt dat.”

Een andere partner zijn de dorpshuizen. In Beesd, staat MFC Het Klokhuis. De beheerder is heel actief om vanuit het dorp sociale netwerken op te bouwen. Zij werkt daarin samen met het Kernteam. Het is een groeimodel dat nu verder moet worden uitgerold.

Denktank sociaal domein
Sinds 2014 bestaat er een Denktank sociaal domein met raads- en commissieleden. Deze komt een keer per twee maanden bij elkaar en bespreekt dan hoe het gaat en meestal ook een thema. Zo staat volgende week schuldhulpsanering op de agenda. Dat is nu nog grotendeels uitbesteed aan specialisten van gemeente Tiel. “Al werkende constateer je dat mensen met schulden bijna ook altijd andere soorten problemen hebben. En dat je dat liever dichter bij huis houdt en wat anders aanpakt. We willen een andere manier van werken en horen wat de denktank daar van vindt.”

Soms zijn verwachtingen van raad hoog, bijvoorbeeld rondom de registratie. We hebben een nieuw systeem aangeschaft waar nog wat in dingen in verbeterd moeten worden. Maar het is complex, er is gewoon tijd nodig om dingen voor elkaar te krijgen.”

AZC
In december haalde Geldermalsen ongewild de voorpagina’s. “Er is veel over gezegd. We zijn te snel gegaan en het was te groot. Hoe kan het nu dat er zoveel agressie ontstond bij de mensen? Je moet het ook in perspectief zien. De aandacht is heel erg uitgegaan naar die agressie maar het was een kleine groep. Daar zit ontevredenheid en misschien angst voor onbekende.”

Om het vertrouwen te herstellen worden gesprekstafels in de dorpen georganiseerd waarin het gaat over ‘hoe herstellen we vertrouwen? En hoe denkt u over vluchtelingenvraagstuk? Er zijn nu twee avonden geweest, in Geldermalsen waren 100 inwoners en in Meteren 40. “Er zitten 6 inwoners aan tafel met een gespreksleider, het college en de raadsleden zijn vooral luisteraars. De rust is teruggekeerd, de mensen praten met elkaar. Eigenlijk doen we nu wat we in december niet goed hebben gedaan, we gaan terug naar nul, brengen in beeld hoe inwoners denken over vluchtelingen en wat Geldermalsen daarin kan betekenen. Op basis van deze gesprekken gaat onze raad een voorstel voor opvang doen.”

Toekomst
Een fusie hangt in de lucht. Zo wordt onderzocht wat samenwerking met Neerijnen en Lingewaal (GNL) kan opleveren. “In juni gaan we de dorpen in en horen wat inwoners er van vinden. We zijn nu film aan het maken om inwoners te laten zien wat dat dan is GNL.” Zo’n grote gemeente betekent voor Inge niet een gemeente die verder van haar inwoners afstaat. “Ook in die andere dorpen zit een Kernteam, dichtbij de inwoners.”

Het duurt nog minstens 5 jaar voordat de transformatie echt geland is volgens Inge. “Keukentafelgesprekken en direct contact met mensen, daar zit de crux. Van daaruit echt met mensen in gesprek gaan wat is realistisch wat je zelf kan doen met je omgeving en waarbij heb je professionele hulp nodig. We moeten verder praktijkvoorbeelden blijven delen en realistisch zijn. Misschien is Nederland in 2014 wel wat doorgeslagen en hadden mensen de indruk ‘je krijgt helemaal niks meer’. Dat is niet zo en moet je ook niet willen. Dan leun je ook te zwaar op vrijwilligers en mantelzorgers. Met een beetje professionele zorg en een goede mix houden de mensen het langer vol.”