Migranten uit de armoede

Uit het Armoedesignalement 2013 van het SCP/CBS blijkt dat armoede onder migranten drie keer zo hoog is als onder autochtonen. Tegelijkertijd wordt ‘armoede’ door schaamte omringd: mensen camoufleren hun armoede. Naar buiten toe wil men de schijn ophouden dat het financieel goed gaat. Wij denken dat die schaamte onder migranten nog sterker is dan onder autochtonen. Eer en status zijn belangrijk. 

De eerste generatie migranten gaat nu met pensioen. Ze hebben recht op AOW, maar hebben vaak nauwelijks pensioen opgebouwd. In hun AOW-uitkering zit een gat, omdat de eerste generatie migranten pas op latere leeftijd in Nederland is komen wonen. Daarnaast hebben ze geen of nauwelijks pensioen opgebouwd, enerzijds omdat ze op latere leeftijd in Nederland zijn komen wonen en anderzijds omdat ze vaak laagbetaalde arbeid hebben vervuld of arbeidsongeschikt zijn geraakt.

De oudere migranten hebben dus vaak een laag inkomen. Ze maken echter relatief weinig gebruik van de voorzieningen binnen het armoedebeleid. Van de ene kant komt dit omdat migrantenouderen de regelingen vaak niet kennen of te ingewikkeld vinden. Bovendien schamen ze zich om hiervan gebruik te maken.

Van de andere kant leunen migrantenouderen op hun kinderen, bijvoorbeeld voor bekostiging van familiebezoeken in het land van herkomst. De eerste generatie verwacht dat de kinderen voor hen zorgen, ook in financieel opzicht. De ouders schamen zich als de kinderen niet aan deze verwachtingen kunnen of willen voldoen. Ze schamen zich dan voor hun leeftijdgenoten en voor de familieleden in het land van herkomst. Ze gingen daar immers weg om hier een goede baan en een goed inkomen te vinden, maar hebben dit niet kunnen waarmaken.

Voor de tweede generatie allochtonen betekent dit ook nogal wat. Niet iedereen kan voldoen aan de verwachtingen van zijn ouders. Zij die dat wel kunnen lopen het risico om financieel overvraagd te worden, waardoor ze zelf in armoede terecht komen en hun eigen kinderen te weinig kansen bieden. Ze zitten klem tussen twee verschillende culturen met twee verschillende verwachtingspatronen.

Spectrum wil deze vorm van ‘generatie-armoede’ doorbreken. Het is mooi dat kinderen hun ouders financieel ondersteunen, maar dit moet niet ten koste gaan van de jonge gezinnen zelf. Het doorbreken van deze vorm van generatie-armoede willen we langs twee wegen bereiken:

  • bespreekbaar maken van armoede onder migrantenouderen en hun kinderen, via migrantenorganisaties, zelforganisaties en moskeeverenigingen
  • samen met de gemeenten het armoede- of minimabeleid meer toespitsen op migranten, zodat het voor hen toegankelijker wordt en meer wordt benut.

Qua ‘proces’ kunnen we leren van de ervaringen met de thuiszorg: tot voor kort deden oudere migranten nauwelijks een beroep op thuiszorg, maar inmiddels doen ze dat wel. Een eerste stap die Spectrum in die richting zet, is het organiseren van een bijeenkomst in november over de beleving  van en het omgaan met armoede.

Meer informatie over generatie-armoede? Neem contact op met Monique Jongenburger!